Tư Liệu
BỘ SƯU TẬP TEM THƯ PHÁP TRUNG HOA

Tem thư ra đời đã hơn một thế kỷ (1840). Đến nay tem không đon thuần chỉ có giá trị cước phí bưu chính, mà còn trở thành một loại hình nghệ thuật, có sức sống thực tế. Những chiếc tem bé nhỏ nhưng chứa đựng nhiều tri thức của nhân loại.

Có thể nói nó là một cuốn bách khoa về hình ảnh, một tư liệu đặc biệt của mỗi dân tộc. Do vậy đề tài trên tem rất đa dạng và phong phú. Nghệ thuật thư pháp với tư cách là một tác phẩm hội hoạ độc đáo, một bộ phận của văn hoá dân tộc đã được đưa vào nhiều bộ tem đẹp của các nước trên thế giới,….

 

 

 

 

Hiếu Tín đoạt huy chương đồng Thế Giới về Sưu tập Tem tổ chức tại Thái Lan

 

 

Nghệ thuật thư pháp (Callygraphy) từ lâu đã được nhiều nước trên thế giới coi trọng và xem là một loại hình nghệ thuật đặc thù “cao cấp”. Đối với các nước phương Đông, thư pháp như là một mạch ngầm, lặng lẽ tồn tại với thời gian nhưng lại có vị trí đáng kể và hàm chứa nhiều giá trị nhân bản, đạo đức xã hội trong thế giới nghệ thuật. Nó thực sự đã vượt khỏi chức năng thông tri của mình và đi thẳng vào thế giới tâm linh con người. Chính vì thế cùng với hội họa, âm nhạc, thi ca….thư pháp được nhìn nhận là biểu tượng thẩm mỹ của các nền văn hóa dân tộc ở Phương Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam….

 

Đến nay không ai có thể phủ nhận đất nước Trung Hoa là cội nguồn của thư pháp. Trung Hoa vốn có nền văn hiến lâu đời, với lối sống nội tâm phong phú và phong cách tài hoa của các nghệ nhân xưa đã thả hồn và từng văn tự để nâng chữ viết lên thành một loại hình nghệ thuật độc đáo – thư pháp – sánh ngang với nền hội họa của mình. Thư pháp đối với người Trung Hoa là “ linh hồn của mỹ thuật “. Với ý nghĩa quan trọng như vậy, nên tem về đề tài thư pháp ở Trung Quốc rất được quan tâm và thiết kế rất đa dạng, độc đáo, như : bộ tem phát hành năm 2000 gồm 4 mẫu liên hoàn (tem 1) mang nét đặc trưng của nghệ thuật thư pháp, mỗi con tem ứng với chữ TRUNG_HOA_THƯ_PHÁP (chữ Hán), tất cả đều tạo nên bởi gam màu chủ thể của thư pháp (đen và trắng). Hay Bloc tem về thủ bút đề tặng của Chủ tịch nước Giang trạch Dân được phát hành năm 1999 (tem 2 ). Trong số đó nổi bật là bloc tem liên hoàn 4 mẫu thể hiện bút tích nổi tiếng của Tô Đông Pha_ một nhà văn học lớn, một thư pháp gia đại tài ( tem 3 ). Đặc biệt hơn là bộ tem gồm 4 mẫu về dụng cụ thể hiện thư pháp _ văn phòng tứ bảo (tem 4 ),… và cịn rất nhiều bộ tem đẹp khác về đề tài hấp dẫn này.
   

 

Nền văn hoá Trung Hoa đã ảnh hưởng đến các nước trong khu vực  và thư pháp không còn là “đặc sản” riêng của Trung Hoa. Ở Nhật Bản nơi mà khiếu thẩm mỹ luôn dựa vào sự giản dị cùng với tính trầm tư mặc tưởng của Thiền Đạo đã tiếp nguồn cho nghệ thuật thư pháp phát triển thành một phong cách rất đặc biệt đó là sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa Thiền Đạo và nghệ thuật thể hiện. Cũng như nghệ thuật trà đạo, hoa đạo, kiếm đạo…thư pháp ở Nhật cũng được nâng lên thành “Đạo” _ một pháp môn trong nghệ thuật họ gọi thư pháp là thư đạo. Với ý nghĩa này, thư đạo của Nhật Bản không chỉ là môn nghệ thuật thể hiện, mà nó vượt ra ngoài hạn lượng của ý thức để truyền tải nội dung tâm pháp. Và đất nước Nhật Bản cũng phát hành nhiều tem về nghệ thuật này, nội dung chủ yếu là những vần thơ Haiku, tanka mang chất thiền được viết bởi thư pháp trên tem (tem 5 ).

 

Cũng như các nước khác, Việt Nam cũng có sự tiếp biến, giao thoa văn hoá để vươn lên những giá trị mới của nhân loại trên nền tảng bản sắc độc đáo của mình. Ngày nay, các nghệ nhân Việt Nam không chỉ thể hiện thư pháp bằng chữ Hán mà còn cả chữ Việt theo ký tự Latinh_ một sự sáng tạo kế thừa nhằm truyền tải những giá trị văn hoá mang bản sắc dân tộc. Sự ra đời của thư pháp chữ Việt thể hiện sự giao hoà giữa văn hoá Đông_Tây. Hy vọng rằng trong tương lai thư pháp chữ Việt sớm được phát triển, định hình nghệ thuật góp chung tiếng nói với thư pháp trong khu vực và được thể hiện trên tem Việt Nam để góp phần làm phong phú thêm nghệ thuật độc đáo của nhân loại.

 


 

Th.sĩ Nguyễn Hiếu Tín
Đọc báo cùng bạn